Bembea-ya-maisha

Bembea Ya Maisha – Mwongozo

Bembea ya Maisha ni tamthilia iliyoandikwa na Timothy M. Arege, mwandishi aliye na tajriba kubwa ya uandishi. Arege ameandika vitabu vingi ikiwemo tamthilia mashuhuri ya Mstahiki Meya iliyokuwa tamthilia teule kabla ya ujio wa Kigogo.


Tamthilia ya Bembea ya Maisha inahusu mwanaume kwa jina Yona na mkewe aitwaye Sara. Wawili hawa wameyapitia magumu mengi ya maisha na kuweza kuyavumilia na kuvumiliana wenyewe. Maisha yao yamekuwa na pandashuka nyingi jambo lililo kawaida maishani.
Wawili hawa waliooana na kuishi vizuri ila milango ya hawakujaliwa watoto kwa wakati uliotarajiwa . Hili liliwafanya watu kuwasema sana. Waliwaona kama waliokuwa na udhaifu fulani.Baadaye walijaliwa watoto . Wajuaji wakabaki vinywa wazi. Hata hivyo, kwa vile hawakujaliwa watoto wa kiume , watu walianza kuwasema tena.

Kwa kuwa kulingana na desturi ya kiafrika, mtu hurithiwa na mtoto wa kiume, watu waliulizana Yona atarithiwa na nani. Kutokana na hofu ya kutotaka kusemwa, kushindwa na kuonekana dhalili, Yona alishinikizwa kuoa mke mwingine japo alighairi. Badala yake, alimwelekezea mkewe hasira na akawa anamchapa, wakati mwingine vibaya sana. Zaidi ya yote, Yona aliupokea ulevi kwa mikono miwili – kama asemavyo Dina. Yona alizidi kusukumwa na watu atafute mtoto wa kiume hata kama ni nje ya ndo, bora tu awe wa kiume. Kinyume na maoni ya wengi, wanawe wa kike wa Yona waliibuka kuwa hodari masomoni na wakafaulu vizuri na kuweza kuwatunza wazazi wao uzeeni.


Hadithi hii pia inamwangazia pia Banju na mkewe Neema. Neema ni kifungua mimba wa Yona na Sara. Ameolewa na Banju ambaye ametoka katika jamii iliyo na desturi tofauti na ile ya kina Neema. Kwa mujibu wa desturi ya kina Banju, mama mkwe hawezi kulala kwa bintiye aliyeolewa. Tofauti hizi za kidesturi kati ya Banju na Neema zinaleta mzozo kati ya wawili hawa. Kila mmoja anaona ugeni na ajabu kwa desturi ya mwenzake. Banju anamruhusu Neema kutumia mshahara wake apendavyo-kuwakimu wazazi wake na haswa kumtafutia matibabu mamake anayeugua(Sara). Zaidi ya hapo, haoni haja ya kubebeshwa mzigo wa familia ya Neema(mkewe). Hili linamfanya Neema kutomwelewa kwa kuwa alimtaraji ampige jeki katika matibabu ya Sara. Banju naye anasema ana majukumu mengi na hawezi kumudu mahitaji yote ya kifedha haswa yanayohusu familia ya Neema. Asna, dadake Neema anaonea jambo hili ajabu na kumwona Banju kama mtu hasidi. Jambo hili pamoja na kipogo alichoona babake akimpiga mamake, kinmtia hofu ya kuolewa. Tangu hapo, Asna anona ndoa kuwa kama kifungo au utumwa wa aina yake na anaapa kutoolewa. Hata hivyo, mama yake anamwambia kuwa, yaliyotokea kwa ndoa ya mtu mmoja si lazime yatokee kwa ya mwingine. Anamwambi Asna (Uk54) Kuwa ndoa ni bembea. Kuna wakati itakuwa juu na wakati itakuwa chini. Anamsihi Asna atafute mume aolewe na kumpa Sara wajukuu.

Advertisement

Kilele cha hadithi hii ni kuwa, Sara anamtetea Yona licha ya kumchapa na kumsababishia maradhi ya moyo. Anasema (Uk 66) mgala muue na haki yake umpe. Anasisitiza kuwa, Yona wakati mwingine hutenda mambo mazuri nay a kumsaidia Sara. Huingia jikoni anapojisikia, huweka tarehe ya mikutano ya vikundi vyao na huhudhuria vikao vyote. Msimamo huu wa mama unambadilisha Neema na mtazamo wake kwa baba yake na anaamua kubadilika. Sara anasihi Neema kutumia usasa alionao pamoja na utamaduni kubadilisha mambo. Anamwambia aaanze na babake na badala ya kumkabili, ajaribu kumshawishi. Wakati uo huo, Yona anajirudi na kuyaona makosa yake. Anamwonea huruma mkewe kwa taabu anazopitia kutokana na maradhi yake. Yona anajutia maisha ya jana yake na namna alivyoyaishi. Anasema laity angalijua, angaliishi tofauti. Anafikia uamuzi wa kuyabadili maisha yake na kuachana na ulevi. Anaipa pombe buriani ya milele. Neema ajapo kumshawishi, anapata Yona amebadilika tayari na hata amweaandalia kiamshakinywa. Wote watatu, Yona, Sara na Neema wanakumbatiana.

Bembea Ya Maisha
Bembea Ya Maisha

MUHTASARI WA MAONYESHO


SEHEMU YA KWANZA


ONYESHO I

Onyesho hili linatokea wakati wa alasiri nyumbani kwa Yona na Sara. Onyesho lianzapo, tunamwona Sara akimeza vidonge vya dawa ana hapo ndipo Yona anaingia na kujiunga naye. Yona ametoka kwa wazee wenzake na anarejea nyumbani akitaraji kuwa mkewe ameandaa chakula. Hata hivyo, Sara namna alivyo, hawezi kuandaa chochote kutoka na maradhi yake. Badala yake, anamtarajia Dina rafikiye, aje amsaidie kuandaa chakula. Yona na Sara wanaingia katika mazungumzo yanayowahusu watoto wao.


Inadhihirika kwamba, wana mtoto aitwaye Neema ambaye amekuwa akiwasaidia kwa fedha. Hulipia matibabu ya mama(Sara) na kumpa Yona pesa za matumizi asiaibike mbele ya wazee wenzake. Yamkinika pia kwamba, Yona anaona kuwa Neema apaswa kujitwika wajibu wa kuwalea wazazi wake; anakuita kuirithi fimbo yam zee kwa kuwa ndiye motto wa kwanza. Kinyume chake, Sara ameshikilia desturi yao kwamba anayepaswa kurithi fimbo yam zee ni mtoto wa kiume.

Kwa upande wake, Yona haoni kubwa ambalo Neema amefanya japo amewalipia wanuna wake karo na kuwaajiria wafanyakazi wawili. Amwambiapo Sara amwite Neema kumpeleka hospitalini, Sara asema motto aachwe apumzike. Yona hakubaliani naye na anauliza kana kwamba yeye(Yona) alimpuzika alipokuwa akimpeleka shuleni. Mfanyakazi wa kwanza aliondioka akidai palikuwa na kazi nyingi ilhali wa pili walimsimamisha kazi kwa kukosa uaminifu. Katika mazungumzo yao, Yona anashuku kwamba Sara amekuwa akimchonganisha na wanawe jambo ambalo Sara amelikanusha na kusema kwamba si hulka yake hiyo. Tena, haoni haja ya kuuvunja mji. Sara analalamika kwamba, kila mara wakizungumza, lazima Yona arudi pale pa ‘watoto wako’. Anamuuliza Yona kana kwamba wale watoto si matunda ya ushirikiano wao. Jambo hili linaakisi hali ambapo wanaume katika jamii huwachukulia watoto kuwa wa akina mama. Mwishoni wanakubaliana kumpa Neema Baraka zao.

Advertisement

ONYESHO II


Onyesho la Pili linatokea nyumbani kwa Dina ambapo Kiwa mwanawe amefika kumjulia hali mamake. Kutokana na mazungumzo ya mtu na mwanawe, tunafahamu kwamba, Kiwa hapendi kula sana na amekonda sana. Anajitetea kwa kusema kwamba ardhi ya kulima imeadimika sana nayo mvua haipatikani. Kiwa anaendelea na kusema kwamba ulimwengu wa sasa hautambui kimo, badala yake akili huwa muhimu zaidi. Anataja Neema binti Yona kama mfano mwafaka-anamlinganisha na chuma ya reli kwa wembamba wake. Dina naye amsifu Neema kuwa zaidi ya kuwa kama sindano kwa kimo, ana akili ya ncha ya sindano.
Dina anamsimulia Kiwa kuhusu maisha ya zamani ya Yona na Sara. Anamweleza kuwa, wawili hawa walichumbiana kwa mapenzi tele na hatimaye kuoana. Hata hivyo, walipochelewa kupata watoto, watu waliwatia vinywani na kuwasema sana. Mwishowe walipojaliwa watoto waliowasema walibaki vinywa wazi lakini hali ilibadilika punde baadaye.

Watu walianza kuwasema tena kwa kuwa hawakupata wana wa kiume. Waliulizana, Yona atarithiwa na nani? Wakwa wanawasema tena. Mara hii, Yona alishinikizwa kuoa mke mwingine ili abahatishe kama tapata mwana wa kiume. Wengine walimshinikiza kupata mtoto nje ya ndoa aone kama atapata wa kiume. Kutokana na hofu ya kusemwa, kushindwa na kuonekana dhalili, Yona aligeukia pombe na kuifanya mwenziwe. Vile vile, alimwelekezea Sara kipigo kwa kukosa kumzalia mwana wa kiume; wakati mwingine alimpiga vibaya sana hadi kufikia kumwagiwa maji baridi kumrejeshea fahamu. Mwishoni mwa Onyesho, Dina anaondoka kwenda kuitikia wito wa Sara wa kumsaidia kuandaa chamcha.

ONYESHO III


Onyesho la tatu linatokea nyumbani kwa Sara. Dina amefika kumsaidia Sara katika upishi. Kutokana na mazungumzo yao, tunaelewa kwamba, maradhi ya Sara yamesababishwa na mawazo pamoja na mateso apatayo kutoka kwa mumewe. Hata hivyo, Dina anamwambia ashukuru kwa kuwa ameugua wakati ako na motto anayeweza kumuauni; vinginevyo mambo yangekuwa mabaya zaidi. Kwa mujibu wa wawili hawa, mtoto wa mtu ni kama mwokozi wake; hii ina maana kwamba, Neema anamwokoa Sara kutokana na masaibu ya maradhi. Sara vile vile anayaona maisha ya motto wa kiume kama yanayotawaliwa na ubabe ndume. Kutokana na vile motto wa kiume analelewa, kuna mambo ambayo hawezi kuyafanya kwa kuwa amefundishwa kuwa huo sio wajibu wake. Kwa mfano, Yona hawezi kumsaidia Sara kazi za nyumbani japo anaugua kwa kuwa akifanya hivyo atasemwa na watu.

Mazungumzo yao yanapoendelea tunafahamu kwamba, kulikuwa na mpango wa Neema kuja keshoye kumchukua mamake ili ampeleke hospitali. Ni wazi kwamba atakuja kwa gari lake mwenyewe jambo ambalo linamshangaza sana Dina anayeshangaa kama kweli Neema huliendesha mwenyewe hata huko mjini.

SEHEMU YA PILI


ONYESHO I


Onyesho hili linatokea mjini katika nyumba ya Neema. Neema na Sara wako mazungumzoni baada ya kufika kutoka kijijini. Wawili hawa wanaongea kuhusu hali ya anga iliyo na joto sana. Sara analalamikia hali uchofu wa safari na kuajabia kuwa, akina Neema huendesha magari yao kwa muda mrefu. Analalamika pia kwamba wamekuwa wakiahidiwa maendeleo tangu utotoni mwao lakini maendeleo hayo hayaji. Anaona kwamba hayatafika katika kipindi cha uhai wao. Anasema kwamba, wamepewa ahadi tupu na wanasiasa wanaotumia lugha tamu ya misemo na ahadi. Kutokana na mazungumzo ya Neema na Bela, mfanyakazi wake wa nyumbani, twafahamu kuwa Neema ana motto aliye shuleni. Mtoto huyu amechelewa kufika kwa kuwa ni siku ya mazoezi. Neema alalamika kuwa mambo ni mengi kwa vile hapati hata wasaa wa kuwa na mwanawe. Sara anamwambia kuwa mambo yalikuwa mengi tangu zamani. Anamhimiza Neema kwa kumwambia kuwa mrina haogopi nyuki. Anaendelea kumhimiza Neema asikate tama na kumwambia kuwa ana uhakika hakuingia katika bahari isiyokuwa yake. Anamwambia kuwa libasi ya mkulima hodari huwa imechakaa ikilinganishwa nay a mkulima wa nguo safi. Anamweleza Neema kuwa ako na bahati kupata watoto ujanani mwake kinyume naye aliyechelewa kujaliwa watoto. Anamwomba awalee vyema na shukuru Mungu kwa sababu yao. Neema anashangaa Sara amwambiapo kuwa hata Yona alifurahi walipojaliwa watoto. Anashangaa mbona basi akawatenda aliyowatenda: kugombana na kulalamika. Sara anamwambia kwamba hilo ni jambo la kawaida kwa wanadamu. Anaeleza kuwa, Yona alishinikizwa na watu pale alipokosa mwana wa kiume ndiposa akawa mkali kwa familia yake na mwishowe kukumbatia ulevi. Hili pia lilimfanya aitelekeze kazi yake na akaishia kusimamishwa kazi ya ualimu. Sara alimvumilia Yona kwa yote na sasa wanataniana kuhusu jambo hilo ambalo lilikuwa karibu kuwaponza roho. Tunafahamu kutoka kwa Neema kwamba, daktari alisema ugonjwa wa Sara ulisababishwa na vurumai na matusi kutoka kwa Yona. Kwa Sara, hili si jambo la ajabu, anasema kuwa hivyo ndivyo ilivyoandikwa na kwamba, kama haneupata ugonjwa huu, angepatwa na mwingine. Anamwabia Neema asidadisi zaidi wala asitake kujua nyuki ametumia nini kuandaa asali. Anayalinganisha masiha na vidole, havifanani. Pia anayalinganisha maisha na watoto wachezao bembea; kila mmoja hucheza wakati wake. Sasa ni wakati wao na haijalishi kama bembea ni ya chuma au kamba. Muhimu ni kwamba wameshirkiana kusukumana kwenye bembea yao ya maisha. Kunao wakati inakuwa na raha na wakati mwingine hukatika na kubwaga watu. Anasema kuwa hiyo ndiyo raha ya maisha, sawa na chombo kinachomenyana na mawimbi baharini. Mawimbi yajapo, watu husahau mema ya awali. Anaendelea kusema kuwa, bembea ikatikapo, hiyo haiwi mwisho wa mchezo bali huungwa na mchezo kuanza tena. Sara anasema ameridhia Yona kwani ndiye aliyepewa. Neema anashangaa jinsi Sara amteteavyo ‘mlevi wake’ na kusema, “Ama kweli mwana wa yungi hulewa….” Onyesho linaishia kwa Neema kusema: Kipenda roho hula nyamba mbichi akirejelea mapenzi ya Sara kwa Yona.

ONYESHO II


Onyesho hili latokea nyumbani kwa Neema siku mbili baada ya mazungumzo kati ya Neema na Sara. Hapa patokea mazungumzo baina ya Bela na Neema. Bela ni mfanyakazi wa nyumbani wa Neema. Wanazungumzia hali ya maisha na vile kila mmoja maishani anatoa sauti ya kilio. Neema anasema kuwa maisha ya sasa hayana fundi. Yanamwendesha kila mtu kama tawi linalosukumwa hadi kung’oka kutoka tagaani na kupeperushwa na upepo.


Mara, wawili hawa wanageukia swala la motto wa Neema ambaye yadhihirika kuwa walikuwa na michezo na nyimbo shuleni mwao. Tayari sasa ashalala. Imekuwa desturi kwamba Neema atokapo kazini hupata Lemi(mwanawe) akiwa amelala na aondokapo kwenda kazini Lemi huwa bado usingizini. Neema analinganisha maisha ya kazi na safari ya ahera ambayo hakuan aliye na habari nayo. Ni kama gurudumu kwenye gari la masafa marefu ambalo huviringishwa bila lenyewe kupenda. Analinganisha maisha ya mfanyakazi na tiara ambayo hupeperushwa na upepo huku mshika tiara ardhini akiwa anaona raha tu. Bela anakubaliana naye na kusema kuwa, mtu asipoyumbishwa namna hiyo, atakaa mjinga. Hataweza kufikiri. Anaongeza kuwa adha ndiyo chanzo cha uvumbizi.


Neema anasikitika kuwa hawaonani na mwanawe. Humwona tu usingizini wala hasemi naye, hali naye wala kucheza naye. Anaushangaa uzazi wa aina hii. Bela anamwambia asijali kwani hata yeye hakuwaona wanawe hadi ukubwani kutokana na hali za kikazi. Neema naye analinganishwa watu wa mapato ya chini na miti michanga katika chaka la miti mirefu. Hawa hutapia hewa na jua na kutoa shingo zao kung’ang’ania mwanga. Neema ansema kuwa, msongamano barabarani unachangia pia kuchelewa kwa wazazi kufika nyumbani na kuonana na wanao.
Kwingineko, Bela anamdadisi Neema alikokwenda Sara. Anashangaa kwa nini hawezi kuka pale kwa Neema. Neema anamweleza kuwa alimpeleka kwa Asna, dadake Neema. Anamwambia kuwa, desturi yao haimruhusu Sara kulala pale. Bela anapuuza desturi hii kwa kusema kuwa hayo ni mambo ya kale na kuwa ya kale hayanuki.

ONYESHO III


Mapema asubuhi nyumbani kwa Neema baada ya siku mbili. Neema na mumewe kwa jina Bunju wako sebuleni wanaongea. Bunju anashangaa ni kwa nini Lemi hajaamka naye Neema anasema kuwa bado ni mapema. Bunju anasema ni vyema azoee kuamka mapema. Anasema mapema ina sudi na akichelewa atakuta wenziwe wameenda nayo. Anasisitiza ujumbe huu wake kwa methali kuwa, afikaye kisimani mapema hunywa maji maenge. Kulingana naye, Lemi apaswa kufundishwa tangia utotoni kurauka mapema. Anamlaumu Neema kwa kumdekeza na anamwambia kuwa samaki hukunjwa angali mbichi. Neema anasema hamdekezi mwana. Swala la masomo ya Lemi linazuka pia. Neema anasema alama za Lemi zimepanda lakini nafasi darasani inashuka. Jambo hili linamuudhi Bunju anayesema kuwa, afadhali apunguze alama lakini nafasi yake darasani ipande. Kwa Neema, alama ndizo bora kuliko nafasi ila kwa Bunju ni kinyume chake.


Neema anaiona hali ya mwanao kama majaliwa lakini BUnju hataki kusikia hilo.
Neema anamweleza Bunju kuhusu hali ya Sara, mamake Neema na jinsi alivyo mgonjwa. Bunju anasema hawezi kusaidia kwa lolote kutokana na majukumu yake mengi. Anasema ana mkopo wa benki wa kujenga nyumba yao hii. Vile vile anasema Neema alikazania mwanao Mina aendes sule ya ‘boarding’ tena ya gharama kubwa. Neema anaona ni vyema motto wa kwanza kusomea shule iliyo na matumaini. Bunju anatoa kauli kuwa ametekeleza wajibu wake kwa familia yake; kununua chakula na mavazi. Vile vile amemnunulia Neema gari. Anamwambia Neema kuwa ni mchache wa fadhila. Mzigo wa Bunju unamtosha na kwamba haliwezi lingine. Anahesabu yote aliyoyafanya. Kwanza amemwachia Neema kuutmia mshahara wake kuinua familia yake, amemsomesha Salome shule ya upili na chuo kikuu na amekuwa akiishi pale pamoja nao. Anamwambia mkewe kuwa ana bahati na sio kama wale wanawake wasiokuwa na kazi. Tena, anaelewa changamoto za walio na mishahara: mara kitita kikubwa cha pesa lakini mahitaji mengi yanakuacha kama asiye na pesa. Anamsisitizia Neema pia kuhusu desturi yao ambayo hamruhusu kukaa na wazazi wa Neema katika nyumba moja. Anasema pia kwamba, hata wazazi wake mwenyewe walipokuwa hai hawakuwahi kuja kuishi kwake. Kwa hili Neema ana sema ni kwa kuwa yeye ni kitindamimba na kwamba safari za wazazi wake ziliishia kwa wakubwa wake lakini Neema ndiye mkubwa kwao.
Kutokana na mazungumzo haya, ni wazi kwamba Bunju anashikilia kukutu desturi na mila za kwao na hayuoka tayari kuubadili msimamo wake. Neema naye anaomba kusikizwa ka kusaidiwa na mumewe.


Kwa maneno yake Neema kwa hadhira, maisha ya ndoa anayalinganisha na abiria katika gari liendalo kasi. Mtu hutamani dereva apunguze mwendo lakini pia safari ni ndefu na hutaki kuchelewa. Mtu anatamani kushuka lakini huwezi kwani safari itaganda. Inabidi mtu atulie ndani japo unajikuta umetambaliwa na uchovu, shaka na tuhuma.
Neema anasema kuwa mumewe amejitahidi japo hana uhakika kwamba anamwelewa Neema. Kwa Neema, Sara ni mboni ya jicho kwake na kwa wanuna wake. Anasema kuwa, mama anamhitaji katika kipindi hiki cha lala salama; maanake, siku zake za uzeeni, mkondo wake wa mwisho wa maisha duniani. Neema anaapa kwamba hatamsaliti mamake kwa sababu ya ugumu wa maisha.
Lemi anajiunga na mamake na kuomba kujua kana kwamba kunaye mtu aliyemkasirisha au kumkosea mamake. Neema ansingizia hali yake ya huzuni kwa shughuli za kazini mwake. Hapa tunakuja kujua kwamba, yeye hufanya kazi katika kampuni ya uuzaji wa kompyuta.

ONYESHO IV

Onyesho hili linafanyika asubuhi na mapema nyumbani kwake Asna-chumba kidogo katika mtaa wa kifahari. Asna wako na Sara ambapo Sara analalmikia maisha ya mjini akisema yamejaa adha. Asna anayalinganisha na maisha ya kijini na kyuaona bora kwa kuwa, kulingana naye, kijijini ndikokuliko na umaskini weneyewe. Anasema kwamba hawezi kurudi kijijini na elimu yote aliyopata. Sara anamrai kwa kumwambia kuwa: maskini mtu kwao, ugeni si kitu chema. Anamwambi ni heri maisha ya kijijini kuliko haya ya mjini yaliyojaa udhia. Asna anasema kuwa atafuatana na maisha ya mjini pachapacha sawia na mbwa na msasi hadi waliangushe windo. Sara amtahadharisha kwamba, wakati mwingine mwindaji huwa mwindwa. Anamwambia kuwa, maisha ni mshumaa uso mkesha. Asna anashikilia lake na kusema hata wao, wazazi wake, walijitaabisha na kuwasomesha na hawawe kurudi huko huko vijijini na kuishi kama yeyote Yule; lazima wapambane na maisha. Anasema maisha ni kujaribu.


Sara anaona kuwa Asna ana dhiki nyingi kufikia kukonda kama ng’onda lakini Asna anasema huo ni mtindo wa kisasa. Msichana akiwa vile, anapendeza sana. Hili lamfanya Sara kumwambia kwamba, kama anapendeza basi, amletee mtu mtu ili amnunulie leso. Ana maanisha kwamba Asna apate mume aolewe. Asna anamfanyia mzaha na kusema kuwa Bunju tayari amemnunulia Sara leso. Sara asema yake haitoshi. Asna anabisha na kusema kuwa sio kutosha haitoshi bali Bunju ni mkono birika. Sara anamtetea Bunju kwa kusema ‘mgala muue na haki umpe. Anasisitiza kuwa Bunju amefanya mazuri yake japo Asnas hayaoni. Sara analinganisha hali hii na gari linaloenda kwa gia Fulani na lazima libadilishwe la sivyo litapiga resi tu. Ana maana, ameshavaa leso ya Bunju hadi ikazeeka na sasa ni wakati wa kuivaa ya mumewe Asna.
Neema anajiunga na Asna na Sara na mazungumzo yao yanaendelea huku Sara akiuliza habari za Lemi na Bunju. Neema na Asna wanamshangaa Sara kwa kuwa kila mara huulizia habari za Bunju. Sara anamwambia Asna kuwa akipata mume, Sara atakuwa anaulizia habari zake pia.
Swala la ndoa halimkai vyema Asna. Anaonekana kuogopa kuolewa asije akapewa amri na masharti kama aonavyo Neema akipewa na Bunju. Neema anasema kuwa ng’ombe hashindwi na nunduye na kuwa, hakuna mtu aliyekamilika maishani. Sara anashikilia kuwa Bunju alishafanya mengi mazuri kuanzia na kumnusuru Neema katika ajali ya bararabarani. Yamkinika Bunju alimpata Neema akiwa majeruhi, akamwokoa na kumpeleka hospitalini. Pia alimlipia gharama zote za matibabu.
Asna na Neema hawaelewi ni kwa nini Sara hawezi kulala nyumbani mwa Neema na wako na nyumba kubwa. Asna anona kuwa Bunju amekosa ukarimu ilhali Sara alimpa bintiye(Neema) aliye na elimu ya juu-digrii mbili. Hata hivyo, Neema anashukuru kwa kuwa mumewe amemwachia nafasi ya kutumia mshahara wake atakavyo. Sara anawaambia kuwa, siku zote paka wa nyumba hawingwi. Anaendelea kuwaambia kuwa, Bunju si mume na shemeji tu kwao bali pia ni ndugu yao. Anawakumbusha kuwa Bunju na Neema wamewajengea nyumba kule kijijini. Kuhusu kulala kwake nyumbani mwa Neema, Sara anasema kwamba mila hairuhusu hili. Mwisho wa onyesho ufikapo, watatu hawa wanakubaliana kufanya hima kuondoka angalau wamwahi daktari ili amtazame Sara. Sara anamalizia kwa kuwaambia wanawe kuwa, mambo ya nyumba kunga, makuti ni kuungaunga. Ana maana kuwa, maswala ya kindani ya nyumba yana kaida zake; hayaanikwi hadharani. Kwamba heshima za familia(nyumba) hudumishwa kwa kuyaweka siri maswala yake. Methali hii ya Kiswahili humaanisha, nyuma(familia) ni siri(kaida) lakini sio jengo lenyewe. Jengo huundwa tu kwa vifaa kama vile makuti n.k ndiposa methali yasema ‘makuti ni kuungaunga’.

SEHEMU YA III


ONYESHO I


Nyumbani kwa Neema. Mwenyewe Neema anaonekana kuzidiwa na mawazo. Anajisemea huku akiyakashifu madhila yaletwayo na maradhi. Anasema kuwa maradhi yana madhila mengi na wakati mwingine huchezhea dawa mwajificho; dawa ikiingilia huku maradhi hutokea kwingine. Analalamikia namna pesa zinavyotumika katika matibabu. Yamkini, amesukumwa sana na maradhi ya Sara hadi kufikia kupungukiwa na pesa.
Bunju anaingia akiwa nadhifu sana. Haichukui muda, wawili hawa wanarejelea mazungumzo yao ya kawaida kuhusu pesa na matumizi yake. Neema anamwomba Bunju amtilie pondo angalau mzigo wa mama uwe mwepesi kwake Neema. Bunju anashikilia kwamba hana pesa kwa kuwa ana mzigo mkubwa wa familia hii yake. Anamwambi Neema kwamba maneno yake sasa yanamchosha na ni kana kwamba haielewi hali ya Bunju. Neema anaomba hata angaa apewe mkopo na Bunju lakini mwenzake huyu anamwarifu kuwa mambo ya ngomani huishia hapo; kwamba, mjadala kati yao kuhusu pesa na mahitaji ya Neema ulikwishafungwa. Neema anamwabia Bunju kuwa amepungukiwa na pesa za kumtoa mama hospitalini. Bunju anamwambia kuwa angependa sana kunsaidia lakini hakuwa na uwezo huo. Anamwambia Neema ni afadhali yeye kwa kuwa ndio mwanzo ameanza kukopa, yeye Bunju ana madeni chungu nzima. Neema anakubaliana naye na aelekea kuielewa hali ya Bunju.
Ghafla, Bunju anakumbuka kuwa alikuwa na miadi na bwana mmoja na anaamua kuondoka. Anamwambia Neema kuwa, mambo yakienda vizuri(katika miadi hii) atampiga jeki.


Bunju atokapo, Neema anabaki kujisemea tena. Anayakumbuka maneno ya Sara kuwa Bunju ni mmoja wao. Anaelekea kuufahamu ukweli ulioko katika maneno haya. Anasema kuwa mwenye macho haambiwi tazama. Anakuja kuona kuwa, kwa kweli Bunju ni zawadi kubwa kwa familia yao na kuwa amewasaidi pakubwa. Anashangaa kama sio Bunju, familia yao ingekuwa vipi leo. Anakumbuka tena namna Bunju alimwitishia ndege ya ‘flying Doctors’ kumpeleka hospitalini pale alipopata ajali. Zaidi ya yote, alimlipia gharama zote. Kwa hili anashangaa, ni vipi tena Bunju asiwe zawadi kwake.

ONYESHO II

Hospitalini. Neema na Asna wamefika kumjulia hali Sara. Sara anaonekana kuwa nafuu kiasi ila alalamika kuwa dawa zamtia uchofu. Anataka atoke hospitalini kwa kuwa gharama zinapanda lakini wanawe wanamwambia heri wafilisike lakini apate afueni. Tunakuja kufahamu kwamba yupo katika hosiptali ya kibinafsi ambayo tofauti na zile za umma, matibabu ni ya hali ya juu. Sara mwenyewe anakili kuwa huduma pale ni bora kuliko za hotelini hadi mtu anashindwa kuamini kama yumo wodini. Analinganisha na hospitali za kijijini na kusema zile za kijijini ni kana seli. Asna anamuunga mkono na kusema hata wahudumu wa hospitali za kijijini hawana mlahaka mwema na wagonjwa. Kilichoko ni amri na vitisho.


Sara anaulizia hali ya Lemi na kuambiwa kwamba hajambo. Asna anasema kuwa amekuwa mkubwa siku hizi na mwerevu. Sara ansema kuwa ana akili kama zake. Sara anasema kwao wana akili zinazotoia na kutoa kama mashine. Neema anamkumbusha kuwa, Yona naye husema zake ni sumaku haswa.


Sara anaonekana kuwa yuko tayari kwa lolote hata kufa asemapo kuwa anashukuru kumwona Lemi kabla ya kuondoka. Kuondoka hapa kuna maana ya kufa. Wanwae wanamkanya kuwa na mawazo kama hayo na kumhakikishia kuwa atapa nafuu. Anawaambia wanawe kuwa mauti yakija hawatafanya lolote lakini nao wamwambia asiyaalike; yaje tu yenyewe.


Ni dhahiri kwetu kwamba, hii ni siku ya nne ya Sara tangu alazwe. Anahofia biashara zake. Aakumbuka mtama wake ambao hajui kama umevunwa na kama ulivunwa, shughuli hiyo iliendaje. Anamfikira Yona pia na kuona kana kwamba anahangaika. Anamwonea huruma kwa kuzidiwa na kazi nyumbani; kuku, mbuzi na ng’ombe. Anahofia pia kwamba pengine maji yamekwisha na hakuna wa kwenda kumtekea. Asna anabisha kwamba Yona bado ni kijana anaweza kuteka maji. Hili linamshtua sana Sara anayesema kwamba Yona hawezi kwenda kuteka maji. Anauliza wazee wenzake wakimwona watamwonaje? Kijiji kitasema nini? Sara anahofia watu watasema kuwa yeye(Sara) anewekwa jijini ili baba yao ataabike. Anaona kuwa kwa hili watu watamtazama Yona kwa sini ya dharau.
Sara anasema kuwa yeye anakula vyema pale alipo na pia anahudumiwa ila Yona hana wa kumhudumia. Kwa hivyo, anataka kuondoka na kurejea kijijini.
Mara mazungumzo yanamrejela Bunju. Sara auliza kwa nini hajaja kumwona. Anaarifiwa kuwa Bunju alikuwa na shughli nyingi. Sara anakubali na kusema kuwa Bunju ana bidii ya mchwa lakini Asna anabisha hili na kusema kuwa Bunju hana murua. Sara anamtetea na kusema kuwa hajaona Bunju kakosa adabu. Asna anabisha zaidi na kusema kuwa Bunju hana adabu na pia ana ubaguzi na moyo mgumu kama jiwe. Anasema Bunju amejaliwa lakini bahili kama mchanga wa dhahabu. Hili linamkasirisha Sara na kumwonya Asna kwamba, huenda akamvunjia Neema nyumba. Asana anabisha kuwa Bunju ana uwezo lakini hataki tu kutoa. Neema naye analalamika kwamba Asna huona kana kwamba hakuchagua mume vizuri. Anasema kuwa, alikwisha kuchagua na tayari ana watoto wa Bunju. Nyuma hakurudiki. Anasema kuwa yeye anamwelewa Bunju kwa kuwa ni kitindamimba. Amelelewa na wakubwa wake. Na wakubwa wake hao wanayashughulikia mahitaji ya wazazi wao. Kwa Bunju, familia ni bibi na wanawe. Neema anasema mara ya kwanza alipatwa na culture shock. Vile vile, Banju alipatwa na mshtuko uo huo kutokana na tofauti zao za mila.

Advertisement

Related Posts

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress